ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา “บรรจุภัณฑ์ PLA” กลายเป็นหนึ่งในตัวเลือกที่หลายธุรกิจอาหารให้ความสนใจ โดยเฉพาะร้านที่ต้องการภาพลักษณ์เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ยังมีคำถามสำคัญที่ผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยสงสัยอยู่เสมอว่า PLA ผลิตมาจากอะไร และสามารถใช้งานกับอาหารได้อย่างปลอดภัยจริงหรือไม่
บทความนี้จะอธิบายข้อเท็จจริงเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์ PLA อย่างตรงไปตรงมา เพื่อช่วยให้ร้านอาหารและผู้ประกอบการตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง
บรรจุภัณฑ์ PLA คืออะไร
PLA (Polylactic Acid) คือ วัสดุชีวภาพชนิดหนึ่งที่จัดอยู่ในกลุ่ม Bioplastic มีลักษณะใส แข็ง น้ำหนักเบา และสามารถขึ้นรูปได้ใกล้เคียงกับพลาสติกทั่วไป จึงถูกนำมาใช้ผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารหลากหลายประเภท เช่น แก้วเครื่องดื่มใส กล่องอาหาร ฝาปิด และบรรจุภัณฑ์สำหรับเมนูเย็น แม้ PLA จะถูกเรียกว่า “พลาสติกชีวภาพ” แต่ในทางการใช้งานจริง
PLA มีคุณสมบัติและข้อจำกัดที่แตกต่างจากพลาสติกปิโตรเลียมอย่าง PET หรือ PP อย่างชัดเจน ทั้งในเรื่องความทนความร้อน ความแข็งแรง และอายุการใช้งาน จึงไม่สามารถใช้ทดแทนพลาสติกทั่วไปได้ในทุกกรณี
บรรจุภัณฑ์ PLA ผลิตมาจากอะไร
บรรจุภัณฑ์ PLA ผลิตจาก วัตถุดิบธรรมชาติที่มีแป้งหรือน้ำตาลเป็นองค์ประกอบหลัก
โดยวัตถุดิบที่นิยมใช้ ได้แก่
- ข้าวโพด
- อ้อย
- มันสำปะหลัง
กระบวนการผลิต PLA เริ่มจาก การสกัดน้ำตาลจากพืช → นำไปหมักให้เกิด กรดแลคติก (Lactic Acid) → แปรรูปเป็นเม็ดพลาสติก PLA → นำไปขึ้นรูปเป็นบรรจุภัณฑ์ตามการใช้งาน
จุดเด่นของ PLA คือการใช้ทรัพยากรจากพืชทดแทนปิโตรเลียม ทำให้ถูกจัดเป็นวัสดุทางเลือกที่ช่วยลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล และได้รับความนิยมในกลุ่มธุรกิจที่ต้องการสื่อสารภาพลักษณ์ด้านสิ่งแวดล้อม
ข้อมูลที่ควรรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับ PLA
แม้ PLA จะมีที่มาจากพืช แต่ PLA ยังคงเป็นวัสดุพลาสติกชนิดหนึ่ง ไม่ใช่วัสดุธรรมชาติ 100% และไม่ได้ย่อยสลายได้ทันทีในสภาพแวดล้อมทั่วไป
PLA จะย่อยสลายได้ดีภายใต้ ระบบอุตสาหกรรมที่ควบคุมอุณหภูมิและความชื้น เช่น ระบบปุ๋ยหมักเชิงอุตสาหกรรม (Industrial Composting)
ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ผู้ใช้งานควรเข้าใจ เพื่อไม่ให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อน
บรรจุภัณฑ์ PLA ปลอดภัยต่อการใช้งานอาหารหรือไม่
คำตอบคือ: ปลอดภัย หากใช้งานให้เหมาะสม
บรรจุภัณฑ์ PLA ที่ผลิตตามมาตรฐานสำหรับอาหาร หรือที่เรียกว่า Food Grade สามารถใช้สัมผัสอาหารได้โดยตรง และได้รับการรับรองด้านความปลอดภัยจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น
- FDA (Food and Drug Administration)
- มาตรฐานสำหรับวัสดุที่สัมผัสอาหารโดยตรง
การรับรองเหล่านี้หมายความว่า วัสดุ PLA ที่ผ่านมาตรฐาน จะไม่ปล่อยสารอันตรายปนเปื้อนลงสู่อาหารภายใต้เงื่อนไขการใช้งานที่เหมาะสม จึงสามารถใช้งานในธุรกิจอาหารและเครื่องดื่มได้อย่างปลอดภัย อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ผู้ประกอบการควรเข้าใจคือ ความปลอดภัยของบรรจุภัณฑ์ PLA ไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัววัสดุเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ ลักษณะการใช้งานจริง เป็นหลัก
ความปลอดภัยของ PLA ขึ้นอยู่กับอะไรบ้าง
- อุณหภูมิของอาหาร
PLA เหมาะสำหรับอาหารหรือเครื่องดื่มอุณหภูมิเย็นถึงอุณหภูมิปกติ
หากใช้กับอาหารร้อนจัด อาจทำให้บรรจุภัณฑ์เสียรูป อ่อนตัว
และส่งผลต่อประสิทธิภาพในการใช้งาน - ระยะเวลาในการสัมผัสอาหาร
การใช้งาน PLA ควรเหมาะกับการบรรจุและบริโภคภายในระยะเวลาที่เหมาะสม
ไม่ควรใช้เก็บอาหารร้อนเป็นเวลานาน หรืออุ่นซ้ำ - การเลือกสินค้าที่ได้มาตรฐาน
บรรจุภัณฑ์ PLA ควรมาจากแหล่งผลิตหรือผู้จำหน่ายที่มีข้อมูลชัดเจน
เกี่ยวกับมาตรฐาน Food Grade และการรับรองด้านความปลอดภัย
เพื่อลดความเสี่ยงในการใช้งานกับอาหารจริง
ข้อจำกัดสำคัญของบรรจุภัณฑ์ PLA ที่ควรรู้
แม้บรรจุภัณฑ์ PLA จะได้รับการยอมรับว่าปลอดภัยต่อการใช้งานอาหาร แต่ก็มีข้อจำกัดเฉพาะตัวที่ร้านอาหารและผู้ประกอบการควรพิจารณาอย่างรอบคอบ
เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาในการใช้งานจริง และลดความเสี่ยงต่อประสบการณ์ของลูกค้า
- ไม่เหมาะกับอาหารหรือเครื่องดื่มร้อน
PLA มีจุดทนความร้อนต่ำกว่าพลาสติกทั่วไปอย่าง PET หรือ PP เมื่อสัมผัสความร้อนสูง วัสดุอาจเกิดการอ่อนตัว เสียรูป หรือบิดงอได้ซึ่งส่งผลต่อทั้งความแข็งแรงของบรรจุภัณฑ์และความสะดวกในการใช้งาน
ไม่แนะนำให้ใช้ PLA กับ
- อาหารร้อนจัด
- เครื่องดื่มร้อน
- การอุ่นอาหารด้วยไมโครเวฟ
การใช้งานผิดประเภทอาจทำให้บรรจุภัณฑ์ไม่สามารถคงรูปได้ตามปกติ และอาจสร้างความไม่มั่นใจให้กับผู้บริโภค
- เหมาะกับอาหารเย็นหรืออุณหภูมิปกติ
PLA เหมาะสำหรับอาหารและเครื่องดื่มที่ไม่มีความร้อนสูง หรือไม่มีการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างรวดเร็ว
ตัวอย่างการใช้งานที่เหมาะสม ได้แก่
- เครื่องดื่มเย็น
- ขนมและของหวาน
- เบเกอรี่
- สลัด หรืออาหารที่ไม่ปล่อยความร้อน
การใช้งานในลักษณะนี้จะช่วยให้บรรจุภัณฑ์ PLA สามารถคงรูป แข็งแรง และปลอดภัยต่อการใช้งานได้ตลอดกระบวนการจำหน่าย
- ต้องเลือกสินค้าที่ได้มาตรฐานและเหมาะกับอาหาร
PLA ที่ไม่ได้ผลิตตามมาตรฐานสำหรับอาหาร อาจไม่เหมาะกับการใช้งานจริง แม้จะมีลักษณะภายนอกคล้ายกันก็ตาม ร้านอาหารจึงควรเลือกบรรจุภัณฑ์ PLA
จากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายที่มีข้อมูลชัดเจนเกี่ยวกับ
- มาตรฐาน Food Grade
- การรับรองด้านความปลอดภัย
- คุณสมบัติการใช้งานที่เหมาะสมกับอาหารแต่ละประเภท
การเลือกสินค้าที่ได้มาตรฐาน ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงด้านความปลอดภัย แต่ยังช่วยให้ร้านสามารถควบคุมคุณภาพและภาพลักษณ์ของธุรกิจได้ในระยะยาว
สิ่งที่ร้านอาหารควรเข้าใจให้ตรงกัน
บรรจุภัณฑ์ PLA เป็นวัสดุที่ปลอดภัยต่อการใช้งานอาหาร หากเลือกใช้ภายใต้เงื่อนไขที่เหมาะสมและสอดคล้องกับลักษณะการใช้งานจริง อย่างไรก็ตาม PLA ไม่ใช่วัสดุอเนกประสงค์ที่สามารถใช้ได้กับทุกเมนู การตัดสินใจเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ PLA ควรพิจารณาร่วมกันทั้งลักษณะของอาหาร วิธีการเสิร์ฟ ระยะเวลาในการบรรจุ และสภาพแวดล้อมในการใช้งาน
เพื่อให้บรรจุภัณฑ์สามารถทำหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
ตัวอย่างการเลือกใช้ PLA ที่เหมาะสม
- ร้านเครื่องดื่มเย็น / คาเฟ่
แก้ว PLA เหมาะกับเมนูอย่างกาแฟเย็น ชาเย็น น้ำผลไม้ หรือสมูทตี้
เนื่องจากอุณหภูมิต่ำ ไม่ทำให้วัสดุเสียรูป และช่วยเสริมภาพลักษณ์รักษ์โลกให้กับร้าน - ร้านขนม เบเกอรี่ หรือของหวาน
กล่องหรือฝา PLA เหมาะกับเค้ก ขนมอบ คุกกี้ หรือขนมที่เสิร์ฟในอุณหภูมิปกติ
ให้ภาพลักษณ์สะอาด ใส มองเห็นสินค้าได้ชัดเจน - ร้านอาหารที่เน้นรับประทานทันที
เมนูที่จัดเตรียมและจำหน่ายภายในระยะเวลาสั้น
เช่น สลัด หรืออาหารเย็นบางประเภท
สามารถใช้ PLA ได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย
ตัวอย่างกรณีที่ควรหลีกเลี่ยงการใช้ PLA
- อาหารร้อนจัดหรือเมนูที่ต้องอุ่นซ้ำ
เช่น ซุป ก๋วยเตี๋ยว อาหารตามสั่ง หรือเมนูที่เข้าไมโครเวฟ
PLA อาจอ่อนตัวหรือเสียรูป ทำให้ใช้งานไม่สะดวก - เดลิเวอรี่ระยะทางไกลในสภาพอากาศร้อน
ความร้อนสะสมระหว่างการขนส่ง
อาจส่งผลต่อรูปทรงและความแข็งแรงของบรรจุภัณฑ์ PLA
สรุป
บรรจุภัณฑ์ PLA เป็นวัสดุทางเลือกที่ได้รับความสนใจมากขึ้นในธุรกิจอาหาร เนื่องจากผลิตจากวัตถุดิบธรรมชาติอย่างข้าวโพด อ้อย และมันสำปะหลัง รวมถึงช่วยสื่อสารภาพลักษณ์ด้านความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม PLA ไม่ใช่วัสดุที่สามารถใช้ทดแทนพลาสติกทั่วไปได้ในทุกกรณี ในด้านความปลอดภัย บรรจุภัณฑ์ PLA ที่ผ่านมาตรฐาน Food Grade สามารถใช้สัมผัสอาหารได้โดยตรงอย่างปลอดภัย แต่ประสิทธิภาพและความเหมาะสมในการใช้งานจะขึ้นอยู่กับลักษณะอาหาร อุณหภูมิ ระยะเวลาในการบรรจุ และสภาพแวดล้อมในการใช้งานจริงเป็นสำคัญ โดย PLA เหมาะกับอาหารและเครื่องดื่มอุณหภูมิเย็นถึงปกติ เช่น เครื่องดื่มเย็น ขนม เบเกอรี่ หรือเมนูที่บริโภคทันที ขณะเดียวกันควรหลีกเลี่ยงการใช้กับอาหารร้อนจัด เมนูที่ต้องอุ่นซ้ำ หรือการขนส่งระยะไกลในสภาพอากาศร้อน ซึ่งอาจส่งผลต่อรูปทรงและความแข็งแรงของบรรจุภัณฑ์ ดังนั้น การเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ PLA อย่างเหมาะสมจึงต้องอาศัยความเข้าใจทั้งในด้านคุณสมบัติ ข้อจำกัด และการเลือกสินค้าที่ได้มาตรฐานจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เมื่อใช้งานได้ตรงกับประเภทอาหารและรูปแบบธุรกิจ PLA จะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยเสริมทั้งคุณภาพสินค้าและภาพลักษณ์ของร้านอาหารในระยะยาว
แหล่งอ้างอิงข้อมูล
ข้อมูลที่ 1 จาก : Biopoly Lab
เรื่อง : PLA Bioplastic in Food Packaging: Safety, Sustainability, and Cost Efficiency
ลิงก์ : https://biopolylab.com/blog/pla-bioplastic-in-food-packaging-safety-sustainability-and-cost-efficiency/
ข้อมูลที่ 2 จาก : MDPI (Multidisciplinary Digital Publishing Institute)
เรื่อง : The Potential of Bio-Based Polylactic Acid (PLA) as an Alternative in Reusable Food Containers
ลิงก์ : https://www.mdpi.com/2071-1050/15/21/15312
